«ΚΟΙΤΑ ΠΟΙΟΙ ΜΙΛΑΝΕ» ΓΙΑ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ ΣΑΝ «ΑΘΩΕΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΕΣ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ

Μια «συμβουλή» που δινόταν από παλιά σε όσους τα είχαν 

κυριολεκτικά θαλασσώσει στον όποιο τομέα κυβερνητικής 

διαχείρισης (οικονομικής, κοινωνικής, υγειονομικής κλπ) είχαν 

αναλάβει και έρχονταν μετά, όταν οι διάδοχοί τους στη σχετική 

διαχείριση, αναλάμβαναν να προχωρήσουν περαιτέρω την ίδια 

πολιτική ερειπίων την οποία αυτοί μετά παρρησίας εφάρμοζαν, να 

μιλάνε δήθεν «κριτικά», ως ανέκαθεν αμέτοχοι του επιτελεσθέντος 

εγκλήματος, η «συμβουλή» αυτή ήταν : «τουλάχιστον, σωπάστε» 

ή, κατά το «λαϊκότερο», «βουλώστε το».

Είναι το λιγότερο και το πιο «ευγενικό» που θα είχε κανείς να 

απευθύνει στους οργανωτές της (διαδικτυακής) εκδήλωσης, στις 

3/6, υπό τον τίτλο «Ψυχική υγεία και ευάλωτες ομάδες πληθυσμού 

πριν, κατά την διάρκεια, αλλά και μετά την πανδημία. Ανοιχτοί 

διάλογοι με ειδικούς, φορείς και κινήματα». Γνωστά ονόματα οι 

ομιλητές (όπως και κάποιοι από τους παρεμβαίνοντες), ένας προς 

ένα, με τον ιδιαίτερο και καθόλου αμελητέο ρόλο τους, στα πέντε 

χρόνια της διακυβέρνησης από τον Σύριζα, στην αναπαραγωγή και 

παγίωση του νεοϊδρυματικού μορφώματος που αποτελεί το 

σύστημα Ψυχικής Υγείας στην Ελλάδα και στην περαιτέρω 

υποστελέχωση, ιδιωτικοποίηση και κατασταλτική μετάλλαξή του.

Ας θυμηθούμε, λοιπόν, μερικά από την προ της πανδημίας εποχή, 

όταν τους είχε «ανατεθεί» η διακυβέρνηση.

-Καμιά αλλαγή στο σύστημα Ψυχικής Υγείας, που παρέμεινε 

άκρως ιδρυματικό, με τις ακούσιες νοσηλείες να διαιωνίζονται στο 

65% του συνόλου των ψυχιατρικών νοσηλειών και με 

αδιαφιλονίκητη την εφαρμογή των κατασταλτικών μέτρων: 

κλειδωμένες πόρτες, μηχανική καθήλωση κλπ.

-Η έννοια «ψυχιατρική μεταρρύθμιση» έγινε μια απλή λέξη χωρίς 

περιεχόμενο (απλή λεξιλαγνεία), μεταλλαγμένη σε απλή 

«διοικητική (!) μεταρρύθμιση», με μια τραγελαφικού χαρακτήρα 

συγκρότηση των τομέων (γιγαντοτομέων των τριακοσίων έως 

τετρακοσίων χιλιάδων κατοίκων, αλλά και αυτών, όπως πάντα, 

μόνο στα «χαρτιά» - ποτέ δεν λειτούργησαν), χωρίς καθόλου 

κοινοτικές υπηρεσίες. Χαρακτηριστικός και ενδεικτικός της 

νοοτροπίας των οργανωτών της εκδήλωσης της 3/6, είναι ο 

σχηματισμός ενός ψυχιατρικού τομέα που συνδέει το, έτσι κι

αλλιώς, υπολειτουργικό ΚΨΥ Ζωγράφου όχι με τους κατοίκους 

του Ζωγράφου, αλλά με αυτούς κάποιων υπερβόρειων (!)

προαστίων και με την ψυχιατρική μονάδα του, επίσης στα Β. 

Προάστια, «Ογκολογικού Αγ. Αναργύρων». Οι κάτοικοι του 

Ζωγράφου θα πρέπει να πηγαίνουν στο ΚΨΥ Βύρωνα (!). Γνωστές 

οι υπόγειες πελατειακές διαδρομές που οδήγησαν σε τέτοιες 

αχαρακτήριστες ρυθμίσεις και στην Ψυχική Υγεία.

-Μια άλλη πτυχή, χαρακτηριστική της γραφειοκρατικής και 

ταυτόχρονα άκρως αντιθεραπευτικής προσέγγισης, που 

εγκαθιδρύθηκε επί Σύριζα, ήταν η θεσμοθέτηση της μετάβασης σε 

στεγαστική δομή, του Δημοσίου ή ΜΚΟ, στη βάση «λίστας 

αναμονής»: μια ψυχιατρική μονάδα νοσηλείας δηλώνει σε μια 

κεντρική αρχή καταγραφής αιτημάτων για στέγαση σε δομή 

ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης ότι ο/η τάδε έχει ανάγκη 

φιλοξενίας σε στεγαστική δομή και, όταν βρίσκεται, όπου 

βρίσκεται, η όποια κενή θέση, ο/η πρώτος/η στη σειρά, την 

καταλαμβάνει(!). Η έννοια του « θεραπευτικού» πήγε, έτσι, προ 

ακόμα της «προ Πινέλ» εποχής.

-Στη βάση αυτών των κατευθύνσεων συνολικά στην Ψυχική Υγεία, 

ήταν αναμενόμενο ότι δεν θα έπαυε, και επί Σύριζα, η ανέκαθεν 

προνομιακή αντιμετώπιση των ΜΚΟ ψυχικής υγείας. Όλα τα έργα, 

στη βάση των συγχρηματοδοτούμενων ευρωπαϊκών 

προγραμμάτων, κυρίως στεγαστικές δομές, ανατέθηκαν, επί 

Σύριζα, σε ΜΚΟ - κανένα στο Δημόσιο. Αντίστοιχη ήταν και η 

ανάθεση της διαχείρισης της «προσφυγικής κρίσης» (που ξέσπασε 

το 2015) και του πακτωλού των σχετικών κοινοτικών και όποιων 

άλλων χρηματοδοτήσεων, σχεδόν εξ΄ ολοκλήρου σε ΜΚΟ. Μια 

ανάθεση που υλοποίησαν οι ΜΚΟ ως σε διατεταγμένη υπηρεσία 

και που στόχευε όχι στην αναγνώριση των δικαιωμάτων και στην 

ουσιαστική απάντηση στις ανάγκες των προσφύγων (άσυλο, 

αξιοπρεπή στέγαση μέσα στον κοινωνικό ιστό, εργασία, 

εκπαίδευση κλπ), αλλά στην διαχείριση, μέσα από ποικίλα 

φραστικά περιτυλίγματα, του στρατοπεδικού τους εγκλεισμού και, 

εν τέλει, της αποπομπής τους.

-Στον τομέα των λεγόμενων «ακαταλόγιστων» του αρ. 69 ΠΚ, δεν 

είναι μόνο ότι, οι όποιες αλλαγές έγιναν, δεν είχαν σχεδόν κανένα 

πρακτικό αντίκτυπο στην βάναυση καθημερινότητα και στην 

απουσία του όποιου προγράμματος ζωής και μέλλοντος (και) των 

ασθενών αυτών. Το μόνο καινούργιο που έφερε ο Σύριζα, ήταν η 

θεσμοθέτηση, και στην Ελλάδα, του «ειδικού κλειστού 

τμήματος» για τους «ακαταλόγιστους», δηλαδή, του θεσμού του 

διεθνώς δυσφημισμένου «δικαστικού ψυχιατρείου», που αναμένει 

και αυτό την υλοποίησή του. Όσο για το Ψυχιατρείο 

Κρατουμένων στις φυλακές Κορυδαλλού (ΨΚΚ), αρκεί μια 

επισήμανση: το πιστοποιητικό για «κατάθλιψη» για την 

αποφυλάκιση του γνωστού Αρ. Φλώρου, που (προφανώς ανάμεσα 

σε πολλά άλλα, που θα 'πρεπε να ελεγχθούν) δόθηκε από εκεί.

-Η όλη νεοϊδρυματική/κατασταλτική λογική των οργανωτών της 

εκδήλωσης της 3/6 αποκορυφώθηκε με την εισαγωγή και στην 

Ελλάδα της «υποχρεωτικής θεραπείας στην κοινότητα», ενός 

άκρως ελεγκτικού, αποτυχημένου διεθνώς ως προς τους 

διακηρυγμένους στόχους του και κατασταλτικού μέτρου, που δεν 

πρόλαβε να ψηφιστεί λόγω των εκλογών του περασμένου χρόνου 

(κάνοντας τους επιστημονικούς συντάξαντες το νομοσχέδιο «να 

κλαίνε» που δεν πρόλαβε να γίνει νόμος). Αλλά το νομοσχέδιο 

είναι έτοιμο και πιθανώς περιμένει την εφαρμογή του από την 

παρούσα κυβέρνηση, που προχώρησε στην υλοποίηση πολλών απ΄ 

όσα είχε ετοιμάσει, και δεν πρόλαβε, ο Σύριζα.

-Καθόλου μικρής σημασίας δεν είναι και η στήριξη που έδωσαν οι 

άνθρωποι του Σύριζα (ψυχίατροι κλπ), μεταξύ άλλων, και μέσα 

από την Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία (ΕΨΕ), στην συνέχιση της  

εκτέλεσης ακούσιων νοσηλειών σε ιδιωτικές ψυχιατρικές 

κλινικές (κάτι που, στην περιοχή της Αθήνας, λόγω απρόβλεπτων 

συγκυριών, είχε ανασταλεί με εισαγγελική εντολή) καθώς και η 

εισήγηση της ΕΨΕ να επιτρέπεται νόμιμα (γιατί, έτσι κι΄ αλλιώς, 

δεν έπαψε ποτέ να γίνεται) η μηχανική καθήλωση και σε εκούσια 

νοσηλευόμενους.

 

-Και όλα αυτά τη στιγμή που διαιωνιζόταν η, λόγω μνημονίων, 

υποστελέχωση των δημόσιων υπηρεσιών, οι όποιες προσλήψεις 

ήταν, ως επί το πλείστον, επικουρικοί γιατροί κλπ, ενώ, 

ταυτόχρονα, έμπαιναν οι βάσεις της πλήρους ιδιωτικοποίησης 

μέσα από την θεσμοθέτηση, μεταξύ άλλων, των ΚΕΝ (Κλειστών 

Ενοποιημένων Νοσηλίων), που συνίστανται στην πλήρη 

κοστολόγηση και λογιστικοποίηση, μεταξύ άλλων, και των 

ιατρικών πράξεων - ακόμα του χρόνου που θα (και που, μάλλον, 

δεν θα ξανά) μιλήσει κάποιος μ΄ έναν ασθενή.

Είναι όλα αυτά, μεταξύ πολλών άλλων, τα προ της πανδημίας, ως 

μέρος της συνολικής αποδιοργάνωσης του συστήματος Υγείας, 

που συνετέλεσαν στην εμπέδωση της κυρίαρχης νοοτροπίας και 

πολιτικής για την αντιμετώπιση της πανδημίας μέσω του 

αστυνομευόμενου lockdown ως μονόδρομου, στην περαιτέρω 

στέρηση των δικαιωμάτων και στην κακομεταχείριση των 

ασθενών σε ψυχιατρικές κλινικές, στεγαστικές δομές κλπ. Την ίδια 

στιγμή που οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας αποσύρονταν, 

ανέστειλαν, ή μείωναν τη λειτουργία τους, ακριβώς τη στιγμή που 

η ανάγκη τους ήταν ακόμα μεγαλύτερη.

Να δούμε, λοιπόν, εκτός από τις συνήθεις αερολογίες σ΄ αυτές τις, 

για τα «μάτια του κόσμου», εκδηλώσεις, αν έστω και ένα από τα 

παραπάνω ζητήματα θα θιχτεί και με ποιόν τρόπο. Αν και το 

αναμενόμενο είναι ν΄ ακουστούν, απλώς, τα «γνωστά», που είναι 

τα μοδάτα της τρέχουσας επικαιρότητας, λόγω του εκάστοτε 

συμβάντος. Για το οποίο «να μην κάνουμε και εμείς κάποιο 

σχόλιο, κάποια κουβεντούλα»; … για τις συνέπειες της πανδημίας 

στην ψυχική υγεία, για τους «ευάλωτους», για τα κινήματα – που, 

προφανώς, όποια είναι πραγματικά κινήματα, δεν έχουν καμιά 

σχέση τους εν λόγω οργανωτές.

1/6/2020

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ 

ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

Παρέμβαση στη Διεθνή Συνάντηση της Τεργέστης, 23-26/9/2019

«ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ» ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΑΝΟΙΧΤΕΣ ΠΟΡΤΕΣ ΧΩΡΙΣ ΚΑΘΗΛΩΣΕΙΣ» ΚΑΙ «ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ»

Όταν μιλάμε για λειτουργία μιας ψυχιατρικής μονάδας, και ιδιαίτερα μιας μονάδας εισαγωγών, με «ανοιχτές πόρτες και χωρίς μηχανικές καθηλώσεις και απομονώσεις» αναφερόμαστε στην αποδόμηση και το ξεπέρασμα των πιο ορατών και περιοριστικών μορφών του εγκλεισμού, ως μια πρώτη στιγμή έμπρακτης, και όχι στα λόγια, αμφισβήτησης της κυρίαρχης ψυχιατρικής.

Γιατί, φυσικά, η “κλειστή” ή “ανοιχτή πόρτα” δεν υπάρχει μόνο στην φυσική της μορφή, αλλά και στα “μυαλά”, στην νοοτροπία, την κουλτούρα. Είναι οι αντιλήψεις, που καλλιεργούν στάσεις, που περιχαρακώνουν και περιθωριοποιούν το πάσχων υποκείμενο μέσα στην κοινότητα. Που υψώνουν κριτήρια συμπερίληψης ή αποκλεισμού. Που λειτουργούν με νέες κατηγοριοποιήσεις, όχι μόνο αυτές των κλινικών ταξινομητικών συστημάτων, αλλά και στο εσωτερικό των πρακτικών της ίδιας της Αποκατάστασης.

Η “κλειστή” ή “ανοιχτή πόρτα” δεν έχει να κάνει μόνο με τις μικρο-κοινωνικές δυναμικές στο εσωτερικό ενός τμήματος. Έχει να κάνει με την κοινωνική αποστολή και το περιεχόμενο της ψυχιατρικής πράξης συνολικά. Έχει να κάνει με το καίριο ζήτημα της εξουσίας ανάμεσα σ΄ αυτόν που του έχει ανατεθεί η διαχείριση της ψυχικής οδύνης και σ΄ αυτόν που την υφίσταται - μια σχέση που αποτελεί συστατικό στοιχείο της θεραπευτικής πράξης και των όποιων τεχνικών μέσω των οποίων ασκείται. 

 

Από την στιγμή που οι μοντέρνες, “ανοιχτές” κοινοτικές υπηρεσίες στηρίζονται στις πλάτες του ψυχιατρείου, η “κλειστή πόρτα” αφορά και αυτές, διαπερνά την δική τους λειτουργία, ακυρώνει και την δική τους θεραπευτικότητα, γιατί αποτελεί, έστω και υπονοούμενο, μέρος της θεραπευτικής συλλογιστικής τους για οποιοδήποτε περιστατικό. 

 

Την ίδια στιγμή, θεωρούσαμε πάντα την μηχανική καθήλωση ως μια κορυφαία στιγμή της διαδικασίας ακύρωσης του προσώπου του πάσχοντος υποκειμένου από την κυρίαρχη ψυχιατρική. Μια πρακτική που αντανακλά την θεωρητική και θεραπευτική της φτώχια και την ανικανότητά της ν΄ αντιμετωπίσει, σε ισότιμη βάση, τον ψυχικά πάσχοντα ως υποκείμενο, ως ένα ανθρώπινο όν στην υπαρξιακή και κοινωνική του ολότητα, φορέα πολύπλοκων αναγκών, αλλά και δικαιωμάτων που πρέπει να γίνονται σεβαστά όπως όλων. 

 

Το πρόβλημα δεν έγκειται, απλώς, στις «παρενέργειες» της «μεθόδου», δηλαδή, στο γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι έχουν πεθάνει, και εξακολουθούν να πεθαίνουν, εξαιτίας της μηχανικής καθήλωσης, Ούτε είναι, απλώς, ζήτημα «σωστής εφαρμογής» της «μεθόδου», με την τήρηση πρωτοκόλλου, που θα ρυθμίζει τη χρήση της και θα επιτρέπει την εφαρμογή της μόνο σε «καταστάσεις ανάγκης». Η κυριότερη παρενέργεια της είναι η ίδια η ενέργειά της, ή ίδια η δράση της, η ίδια η εφαρμογή της, ως τρόπος, ως πρακτική αντιμετώπισης μιας δύσκολης κατάστασης στη σχέση με τον «άλλο». 

 

Αυτό που συνιστά την πρακτική του εγκλεισμού, στον πυρήνα της, είναι η αντίληψη της προστασίας κυρίως ως φύλαξης και της θεραπείας συνήθως συνυφασμένης με τη στέρηση της ελευθερίας. Σε κάθε διαδικασία πραγματικού (και όχι εξωραϊστικού) μετασχηματισμού, το στοιχείο της προστασίας πρέπει να διατηρηθεί, αλλά απεγκλωβισμένο από τον όποιο κατασταλτικό χαρακτήρα και υπό ριζικά διαφορετικούς όρους : να παρέχεται, δηλαδή, σε συνάρτηση με την ελευθερία του υποκειμένου (μέσα από μια σχέση ισότιμου διαλόγου και διαπραγμάτευσης μαζί του). Μια ελευθερία, όμως, που δεν θα ισοδυναμεί με εγκατάλειψη, αλλά θα τυγχάνει της ολόπλευρης στήριξης και συνοδείας του υποκειμένου στην κοινότητα. Αγνόηση του στοιχείου της προστασίας σημαίνει λογικές απονοσοκομειοποίησης, δηλαδή, «καταργησιακού» χαρακτήρα και όχι «ξεπέρασμα» του ιδρυματικού θεσμού προς ένα εναλλακτικό και ολοκληρωμένο (comprehensive) σύστημα υπηρεσιών, βασισμένο στην κοινότητα. 

 

Αν τα ως άνω στοιχεία δεν ληφθούν, στην ολότητά τους, σοβαρά υπόψιν, τότε η κουλτούρα και οι πρακτικές του εγκλεισμού μεταφέρονται αυτούσιες στις ψυχιατρικές κλινικές των γενικών νοσοκομείων, όπως έχει δείξει περίτρανα η σχετική εμπειρία στην Ελλάδα, αλλά και σε όλη την Ευρώπη.

Ήταν μια περίοδος στην Ελλάδα που βρισκόταν σε εξέλιξη (από το 2000) ένα δεκαετές πρόγραμμα για την «ψυχιατρική μεταρρύθμιση», συγχρηματοδοτούμενο, όπως πάντα, από την ΕΕ που είχε ως στόχο το κλείσιμο των πέντε πιο μικρών ψυχιατρείων μέχρι το 2006 και των τριών μεγαλύτερων μέχρι το 2015. Καθώς η συντριπτική πλειονότητα της ψυχιατρικής κοινότητας στην Ελλάδα ούτε διεκδίκησε. ούτε κινήθηκε ποτέ πέρα από ένα πεδίο που κυμαινόταν από την πρόσδεση σ΄ έναν αμετάκλητο παλαιο-ιδρυματισμό μέχρι, το πολύ, σε μιαν επίπλαστη, απλώς λεκτική υιοθέτηση της κουλτούρας και των πρακτικών που τον αμφισβητούσαν (έναν, δηλαδή, νεο-ιδρυματισμό), το αποτέλεσμα ήταν το όλο μεταρρυθμιστικό εγχείρημα να αναχθεί σε απλή μεταστέγαση των ασθενών χρόνιας παραμονής στα ψυχιατρεία σε εξωνοσοκομειακές στεγαστικές δομές (που μεγάλο μέρος τους παραχωρήθηκε σε ΜΚΟ), χωρίς ποτέ να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο και κοινοτικά βασισμένο σύστημα υπηρεσιών. Με ελάχιστα και υπολειτουργούντα ΚΨΥ και Κινητές Μονάδες με κατ΄ εφαπτομένην στο σύστημα ρόλο, χωρίς, ποτέ, καμιά τομεοποίηση των υπηρεσιών και με το 65% των εισαγωγών για νοσηλεία να είναι ακούσιες (με εντολή εισαγγελέα και εκτέλεση από την αστυνομία με χειροπέδες). Με συλλόγους, κινήσεις κλπ, χρηστών και οικογενειών, όλο και πιο αδύναμες όσο περνάει ο καιρός – συχνά χρησιμοποιούμενες, από την κυρίαρχη εξουσία, ως ξέπλυμα προαποφασισμένων, εξουσιαστικών διαδικασιών στο Υπουργείο κλπ, αλλά και ως η «έξωθεν καλή μαρτυρία» διαφόρων νεο-ιδρυματικών ΜΚΟ κλπ.

Ήταν μέσα σ΄ ένα τέτοιο υπό διαμόρφωση πλαίσιο, που ξεκίνησε το 2004, η λειτουργία του 9^ου ΨΤΕ στο ΨΝΑ, ταυτόχρονα με την επιδίωξη ίδρυσης και λειτουργίας ενός κοινοτικού Κέντρου Ψυχικής Υγείας, του οποίου η λειτουργία ξεκίνησε στα τέλη του 2006. Είχε προηγηθεί μια διαδικασία αποιδρυματοποίησης στο εσωτερικό του ΨΝΑ, με το κλείσιμο μιας πτέρυγας χρόνιας παραμονής, με τη μετάβαση των εγκλείστων σε εξωνοσοκομειακές στεγαστικές δομές.

Έγινε, από την πρώτη στιγμή της λειτουργίας του 9^ου ΨΤΕ, και για αρκετά μεγάλη περίοδο, μια μεγάλη προσπάθεια από την θεραπευτική του ομάδα για την κατάργηση των μηχανικών καθηλώσεων με ταυτόχρονη διατήρηση ανοιχτής της πόρτας από το πρωί μέχρι το βράδυ. Επρόκειτο για ένα «τμήμα εισαγωγών» με κατά μέσον όρο 30-35 νοσηλευόμενους, με συνολικό νοσηλευτικό προσωπικό αρχικά 17 και βαθμιαία να φτάνει τα 13 άτομα. Είναι σαφές ότι οι αναλογίες αριθμού κλινών (νοσηλευομένων) με αυτόν του προσωπικού, ιδιαίτερα του νοσηλευτικού, ήταν σε διαμετρικά αντίθετη κατεύθυνση από αυτήν που απαιτείται προκειμένου να διατίθεται η ποσοτική παράμετρος που μια πρακτική πλήρους κατάργησης των καθηλώσεων απαιτεί (πέρα από τον πρωτεύοντα χαρακτήρα της ποιοτικής παραμέτρου που συνίσταται στην υιοθέτηση μιας πολιτικής, μια θεραπευτικής «σκέψης και πράξης» κατά των καθηλώσεων). Όντας το μοναδικό «τμήμα εισαγωγών» στο ΨΝΑ (και σε εθνική κλίμακα) που λειτουργούσε μ΄ αυτό τον τρόπο, είναι επόμενο ότι σηματοδοτούσε μιαν οιωνεί ορατή παραφωνία (το «διαρκές ρίσκο», το «κατ΄ εξακολούθησιν πρόβλημα», το «μη κανονικό» μέσα στον κατ΄ εξοχήν χώρο της «μη κανονικότητας»), λαμβάνοντας και τις ανάλογες απαντήσεις και στάσεις από όλες τις βαθμίδες των κατεστημένων εξουσιών εντός του ψυχιατρείου. Λειτουργούσε, δηλαδή, στη βάση μιας συνθήκης, όχι αποδοχής, αλλά από ανοιχτά εχθρικής και υπονομευτικής έως απλώς ανοχής (που αντανακλώνταν, ως είναι φυσικό, και στο εσωτερικό της θεραπευτικής ομάδας), με επικρεμάμενη την απόδοση ευθυνών για «ό, τι συμβεί» σε αυτούς που είχαν την πρωτοβουλία να λειτουργεί το τμήμα μ΄ αυτό τον τρόπο.

Κρίσιμα σημεία για την επιτυχία του εγχειρήματος ήταν, κατ΄ αρχήν, η διασύνδεσή του με το Κέντρο Ψυχικής Υγείας, η επιδίωξη της λειτουργίας τους με τομεοποιημένη βάση και οπωσδήποτε ο ενιαίος και διασυνδεδεμένος χαρακτήρας στη βάση του οποίου λειτουργούσε η θεραπευτική ομάδα στις διασυνδεδεμένες μονάδες.

Το σκεπτικό στο οποίο βασίστηκε η δημιουργία του ΚΨΥ ήταν ότι, με δεδομένη την κατάσταση στην Ελλάδα στο χώρο της ψυχικής υγείας, το στοίχημα θα έπρεπε να είναι όχι η ίδρυση μιας ακόμα κοινοτικής μονάδας, σε μια λογική παράλληλης και αποκομμένης λειτουργίας, που θα άφηνε άθικτους τους θεσμούς του σκληρού ιδρυματισμού, αλλά μια κοινοτική μονάδα που θα ήταν καθεαυτή μια στιγμή, ένα εργαλείο και ένα προϊόν της υπέρβασης αυτών ακριβώς των θεσμών και των πρακτικών που αναπόσπαστο μέρος τους είναι οι δομές του σκληρού ιδρυματισμού. Ο,τι, δηλαδή, δεν θα αναπαρήγαγε το γνωστό μοντέλο οργάνωσης ‘κοινοτικών’ μονάδων τύπου ‘εξωτερικού ιατρείου’, που διαιωνίζουν την ανάγκη (και λειτουργούν στην υπηρεσία) του ψυχιατρείου (και της νοσοκομειακής νοσηλείας) αντί για την υπέρβασή τους. Το ζητούμενο, εν προκειμένω, επρόκειτο να είναι η εναλλακτική απάντηση, πρωτίστως, στο πλήρες φάσμα των αναγκών του πληθυσμού μιας ορισμένης περιοχής. 

 

Η διασυνδεδεμένη λειτουργία ψυχιατρικού τμήματος και ΚΨΥ θα έπρεπε, επομένως, να είναι σε τομεοποιημένη βάση, πράγμα εξαιρετικά δύσκολο σε μια χώρα όπου δεν υπήρξε ποτέ, πλην μόνο στα χαρτιά, τομεοποίηση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Ύστερα από έντονη διαπραγμάτευση έγινε δεκτό ότι όλοι όσοι θα εισάγονταν στο εξής στο ΨΝΑ και είναι κάτοικοι των περιοχών που, στον μηδέποτε εφαρμοσθέντα σχεδιασμό της τομεοποίησης, φαίνονταν ν΄ ανήκουν στον συγκεκριμένο τομέα αναφοράς, θα νοσηλεύονταν στο εξής στο 9^οΨΤΕ, έτσι ώστε, εν συνεχεία, να μπορούν να παρακολουθούνται και να στηρίζονται από το ΚΨΥ. 

Στο καταστατικό λειτουργίας του τμήματος αυτού περιλαμβάνονταν ορισμένα κομβικής σημασίας σημεία, τα οποία αποτελούν τους άξονες που διαπερνούν, το έδαφος πάνω στο οποίο βασίζεται η λειτουργία με «ανοικτές πόρτες και χωρίς καθηλώσεις», το είδος, δηλαδή, των σχέσεων που συγκροτούν και είναι συνυφασμένες με αυτή τη λειτουργία.

Ένα πρώτο σημείο ήταν η αναγνώριση της ανάγκης να λαμβάνεται υπόψιν η απόσπαση του προσώπου από το ιδιαίτερό του πλαίσιο και ο κίνδυνος της υπαγωγής του στην κυρίαρχη λογική της υπέρμετρης ιατρικοποίησης του προβλήματος. 

Κι΄ ακόμα, ότι πρέπει να αποφεύγεται η άκριτη υποταγή/συμμόρφωση του ασθενή στους κανόνες του τμήματος, μέσω της υπαγωγής των (ιδιαίτερων και συγκεκριμένων) αναγκών των προσώπων σ΄ αυτούς τους (γενικούς και αφηρημένους) κανόνες. Κανόνες άκαμπτους, δομημένους στη λογική της επικινδυνότητας και του ελέγχου, της πειθαρχημένης διαβίωσης, της επάρκειας και της αποτελεσματικότητας, βάσει των οποίων είναι οργανωμένες οι μονάδες ψυχιατρικής νοσηλείας (αλλά, συχνά, και πολλές στεγαστικές δομές), σχεδόν πάντα τραυματικούς για την αυτοεκτίμηση του νοσηλευομένου. Ακόμα και στα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά του τμήματος πρέπει να δίνεται προσοχή, με αποφυγή κάγκελων, πλεγμάτων κλπ.

Σημαντικές στιγμές τονίζονταν ότι είναι αυτή της υποδοχής ενός νέου ασθενή στο τμήμα, όπως και γενικά η προσέγγισή του (πριν και ανεξαρτήτως της όποιας ιατρικής εξέτασης) προκειμένου να εγκαθιδρυθεί μια σχέση αμοιβαίας γνωριμίας μαζί του, η ανάπτυξη σχέσεων εμπιστοσύνης, η προσβασιμότητα και η διαθεσιμότητα του προσωπικού ν΄ ακούει, ν΄ απαντά σε ανάγκες, επιθυμίες κλπ, η απεύθυνση, από τη μεριά του προσωπικού, με σεβασμό στο πρόσωπό του - και, φυσικά, ο σεβασμός στα δικαιώματά του, στους κοινωνικούς του ρόλους (οικογενειακούς, εργασιακούς κλπ). 

Συμπερασματικά, αυτό που είναι κρίσιμης σημασίας είναι η προσαρμογή της λειτουργίας μας (του θεσμού) στις ιδιαίτερες ανάγκες των νοσηλευομένων (αντί για το αντίθετο). 

Σε μια «κουλτούρα και πράξη» σ΄ αυτή την κατεύθυνση, η ενίσχυση και αναβάθμιση του ρόλου του νοσηλευτικού προσωπικού είναι στρατηγικής σημασίας, όπως και η ουσιαστική λειτουργία μιας πιο οριζόντιας ιεραρχίας, που συνεπάγεται περισσότερη συμμετοχή όλων των ειδικοτήτων στη λήψη αποφάσεων και επαναπροσδιορισμό των κατεστημένων ρόλων. 

Όπως προαναφέρθηκε, το εχθρικό κλίμα μέσα στο οποίο λειτούργησε αυτή η εμπειρία, παρά τα επιτυχή αποτελέσματά της, συνετέλεσε μετά από ορισμένα χρόνια, σε συνάρτηση και αλληλεπίδραση με το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης και των μνημονίων στην Ελλάδα, στο κλείσιμο του κύκλου της.

Ίσως το πιο ανησυχητικό σημείο του εκσυγχρονισμένου στη όψη, αλλά άκρως κατασταλτικού ψυχιατρικού κυκλώματος στην Ελλάδα, είναι ότι δεν υπάρχει καμιά αμφισβήτηση «από τα μέσα», κανένα εγχείρημα, καμιά αμφισβήτηση του νεο-ιδρυματικού οικοδομήματος. Οι μηχανικές καθηλώσεις, ο μονόδρομος του ψυχοφάρμακου και η «περιστρεφόμενη πόρτα», είναι οι αυτονόητες και αδιαμφισβήτητες «θεραπευτικές» μέθοδοι. Ενα διάχυτα εχθρικό κλίμα στην όποια νύξη για τομεοποίηση των υπηρεσιών, άνοιγμα στην κοινότητα, αμφισβήτηση των μηχανικών καθηλώσεων. Οι ψυχιατρικές μονάδες δραματικά υποστελεχωμένες λόγω της οικονομικής κρίσης και των μνημονίων, οι ακούσιες νοσηλείες σε αμετακίνητες στα υψηλά τους ποσοστά, όλες οι μονάδες νοσηλείας γεμάτες ράντζα (συμβαίνει σε ψυχιατρικές κλινικές ψυχιατρείων ή γενικών νοσοκομείων, πλάι στις είκοσι κανονικές τους κλίνες και προστίθενται μέχρι, ενίοτε, και 30 ράντζα για να καλύψουν τις ανάγκες). Την περίοδο του 2014-15 η τότε κυβέρνηση επιχειρούσε να κλείσει τα τρία εναπομείναντα ψυχιατρεία με βίαιο τρόπο, μέσα σε λίγους μήνες χωρίς να υπάρχουν καθόλου εναλλακτικές υπηρεσίες, κοινοτικές κλπ, που θα τα αντικαθιστούσαν. Όταν ανέλαβε η κυβέρνηση της λεγόμενης «αριστεράς» από 2015, το κλείσιμο αυτό αναβλήθηκε, αλλά καμιά κοινοτική υπηρεσία δεν δημιουργήθηκε. Είχαμε για τέσσερα χρόνια απλώς λεκτικές αναφορές στην ανάγκη «ολοκλήρωσης της μεταρρύθμισης» (αυτής που δεν έγινε ποτέ) και ασκήσεις επί χάρτου με διάφορους σχεδιασμούς τομεοποίησης (γιγαντο-τομείς των 300 και 400.00 κατοίκων) που, έστω και αυτοί, ποτέ δεν εφαρμόστηκαν.

Έχουμε, δηλαδή, να κάνουμε με την παγίωση και λειτουργία αυτού που έχει ονομαστεί «εκσυγχρονισμός του κυρίαρχου ψυχιατρικού παραδείγματος», ο οποίος συνίσταται στην ενσωμάτωση και αφομοίωση, στις κρατούσες εξουσιαστικές πρακτικές, ενός μέρους των αντίθετων και ριζικά εναλλακτικών απόψεων, με την ανοιχτή ή λαθραία αλλοίωση του αυθεντικού περιεχομένου τους. Χωρίς ποτέ, φυσικά, να πάψει ποτέ να πατάει πάνω στο έδαφος, να συμμαχεί και να ενσωματώνει στις γραμμές της, τις «παρωχημένες» πρακτικές, που, από τον «κριτική» στάση απέναντί τους, υποτίθεται ότι αντλεί την νομιμοποίησή της. Μια, φυσικά, άκρως επίπλαστη, ψευδοκριτική στάση. 

Αυτό φάνηκε στην αντιμετώπιση που είχαν κάποιες υποτίθεται εκσυγχρονιστικές απόπειρες της κυβερνητικής «αριστεράς», που δε πρόλαβαν να υλοποιηθούν λόγω των πρόσφατων εκλογών και της κυβερνητικής αλλαγής. Η μια αφορούσε την εισαγωγή της «υποχρεωτικής θεραπείας στην κοινότητα», ένα γνωστό, νεοφιλελεύθερης κοπής μέτρο διάχυσης της καταστολής μέσα στην κοινότητα, ως της μόνης απάντησης που μπορούσε να συλλάβουν η κυρίαρχη ψυχιατρική κοινότητα στην Ελλάδα και οι κυβερνώντες για την μείωση των ακούσιων νοσηλειών και διαχείρισης του προβλήματος των ράντζων. Στο ίδιο νομοσχέδιο εισήγαγαν και μια διάταξη που πρόβλεπε την εκτέλεση των ακούσιων νοσηλειών όχι αποκλειστικά από την αστυνομία, αλλά και με την συμμετοχή του ΕΚΑΒ και «ειδικά διαμορφωμένα» ασθενοφόρα. Δεν διευκρίνισαν ποτέ τι εννοούσαν ως «ειδική διαμόρφωση» των ασθενοφόρων. Και είναι χαρακτηριστικά τα σχόλια που ακούστηκαν από την πανεπιστημιακή ψυχιατρική κοινότητα ως προς το δεύτερο, στη δημόσια διαβούλευση του νομοσχέδιου, ότι η εκτέλεση των ακούσιων νοσηλειών από την αστυνομία δεν πρέπει ν΄ αλλάξει γιατί «ο παρανοϊκός ασθενής πρέπει να βλέπει τον αστυνομικό για να φοβάται» (Παύλος Σακκάς). Ενώ, ταυτόχρονα, «εκσυγχρονιστικές και καινοτόμες» ΜΚΟ τάχτηκαν ανοιχτά υπέρ της υποχρεωτικής θεραπείας στην κοινότητα, με την συμβουλή να εισαχθεί βαθμιαία και όχι απότομα!!! (Στ. Στυλιανίδης, ΕΠΑΨΥ κ.α).

Όλα αυτά, μέσα σε μια εποχή βαθιάς κρίσης, οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής και πολιτισμικής, με στροφή στον συντηρητισμό και άνοδο των ποικίλων ακροδεξιών, ρατσιστικών μορφωμάτων στη μια χώρα μετά την άλλη, με διάχυτες τις ποικίλες εκδηλώσεις μιας κοινωνικής απελπισίας και με ταυτόχρονη την κρίση των προοπτικών μιας ορατής εναλλακτικής διεξόδου, ξαναφέρνουν στο προσκήνιο την ανάγκη, αν θέλουμε να είμαστε πραγματικά ριζοσπαστικοί στην πρακτική κριτική μας απέναντι στην κυρίαρχη ψυχιατρική, να γυρίσουμε στις ρίζες - και οι ρίζες είναι η παράδοση του Μπαζάλια και της ιταλικής Δημοκρατικής Ψυχιατρικής, αλλά και άλλων συγγενών ρευμάτων (Δίκτυο Φωνών κλπ).

Γιατί η θεραπευτική διάσταση, όπως τόνιζε ο Μπαζάλια έχει ένα τεχνικό και ένα πολιτικό στοιχείο. Είναι μεγάλη αυταπάτη, όπως έδειξε η εμπειρία μας στην Ελλάδα όλα αυτά τα χρόνια, να δούμε τους μετασχηματισμούς στην ψυχική υγεία ως απλή διάδοση των νέων, «καλών πρακτικών». Η απορρόφηση της πολιτικής από το τεχνικό στοιχείο οδηγεί στην ατροφία, στον ακρωτηριασμό της κριτικής, στην υπονόμευση της θεραπευτικότητας. Στην αναπαραγωγή, δηλαδή, του παλιού «παραδείγματος» με νέα μορφή, έτσι ώστε να γίνει πιο αποτελεσματικό στις νέες ανάγκες του συστήματος για κοινωνικό έλεγχο.

Σίγουρα η κατάσταση που επικρατεί και όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε όλη την Ευρώπη, είναι γεμάτη παγίδες για τους λειτουργούς, ιδιαίτερα για όσους πασχίζουν για την οργάνωση υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην βάση μιας ποιότητας, με σεβασμό και ενδιαφέρον για τον ψυχικά πάσχοντα. Θεωρούμε ότι ο λειτουργός ψυχικής υγείας, ενώ θα πρέπει να επιδιώκει να αποσπάσει το μάξιμουμ δυνατό για το θεραπευτικό και κοινωνικό συμφέρον των θεραπευομένων, δεν θα πρέπει, ωστόσο, να συμμετέχει στην αναπαραγωγή αυταπατών, ανάγοντας τις πρακτικές του, όσο «καλές» και αν τυχαίνει να είναι, σε πανάκεια που λύνει τα προβλήματα, αλλά, κατανοώντας την περιορισμένη εμβέλεια και της πιο «καλής πρακτικής», να κρατάει την αντίφαση ανοιχτή, να δυναμώνει την κριτική του στάση και να διεκδικεί. Γιατί, ποτέ δεν ήταν πιο επίκαιρη και πιο κρίσιμης σημασίας για την αβίωτη κατάσταση που βιώνουμε διεθνώς, η ρήση του Μπαζάλια ότι «η πολιτικοποίηση της πράξης μας είναι ακόμη η μόνη θεραπευτική πράξη, που μπορεί να συλληφθεί και που συμπίπτει με την αποκάλυψη - σε όλα τα επίπεδα της κοινότητας- των πιο σοβαρών, κρυμμένων αντιφάσεων του συστήματός μας».

25/9/2019

 

Θ. Μεγαλοοικονόμου

Η επόμενη συνάντηση/συνέλευση της Πρωτοβουλίας 'Ψ' την Παρασκευή, 7/6/19, ώρα 20.00, στο χώρο της οδού Μπόταση 11

 

 

Η επόμενη συνάντηση/συνέλευση της "Πρωτοβουλίας για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία" θα γίνει την Παρασκευή,  7 Ιουνίου 2019, ώρα 20.00, στο χώρο της οδού Μπόταση 11, 1ος όροφος (κοντά την πλ. Κάνιγγος).

 

Μεταξύ των θεμάτων που θα συζητηθούν είναι:

-η αποτίμηση της κινητοποίησης ενάντια στο νομοσχέδιο για την "υποχρεωτική θεραπεία στην κοινότητα" και  οι περαιτέρω σχετικές δράσεις, -οργανωτικά ζητήματα της συνέλευσης της Πρωτοβουλίας,

-η συμμετοχή μας στον συντονισμό ενάντια στις εξώσεις των προσφύγων,

-σχετικά με την επόμενη "εκπαιδευτική συνάντηση" της Πρωτοβουλίας,

-ζητήματα του Δικτύου 'Ψ΄ για τα Δικαιώματα

-διάφορες δράσεις της Πρωτοβουλίας 'Ψ' και άλλα.

Είναι σημαντικό να είμαστε όλες και όλοι.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

 

Ανακοίνωση της Πρωτοβουλίας 'Ψ' για την εκδήλωση διαμαρτυρίας της 21ης Μαΐου 2019, σχετικά με την υποχρεωτική θεραπεία στην κοινότητα

Συνάντηση είχαν την Τρίτη 21 Μαΐου 2019 μέλη της  Πρωτοβουλίας για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία (επαγγελματίες ψυχικής υγείας, λήπτες υπηρεσιών ψυχικής υγείας και μέλη οικογενειών) με τον Διευθυντή του γραφείου του Υπουργού Υγείας κ. Πάνο Παπαδόπουλο στα πλαίσια της κινητοποίησης στην οποία είχε καλέσει η Πρωτοβουλία έξω από το Υπουργείο κατά του νομοσχεδίου για την «ΑΚΟΥΣΙΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ» και κατά του μέτρου της Υποχρεωτικής Θεραπείας στην Κοινότητα.

Την κινητοποίηση αυτή, στην οποία είχε καλέσει η Πρωτοβουλία ‘Ψ’ και στην οποία πήραν μέρος δεκάδες άτομα, στήριξαν και πήραν μέρος το Δίκτυο Hearing Voices Αθήνας, οι συλλογικές δράσεις του 18ΑΝΩ, ο σύλλογος οικογενειών (ΣΟΨΥ) βορειανατολικών προαστίων, μέλη του ΣΟΨΥ Βύρωνα, το ΣΒΕΜΚΟ, το υπό σύσταση σωματείο ΔΑΛΥΨΥ, η Λαϊκή Συνέλευση Περιστερίου, η κατάληψη «Παπουτσάδικο» και τα Κοινωνικά Ιατρεία Ιλίου και Κάτω Πατησίων-Αχαρνών . Πλαισιώθηκε με εντυπωσιακά θεατρικά δρώμενα και ακούστηκαν συνθήματα όπως «η ελευθερία είναι θεραπεία, όχι η καταστολή και η τρομοκρατία» κ.α.

Στην συνάντηση με τον κο Παπαδόπουλο εκφράστηκαν τα αιτήματα για άμεση απόσυρση του νομοσχεδίου καθώς αυτά πλήττουν τα δικαιώματα των ίδιων των ληπτών των υπηρεσιών ψυχικής υγείας αλλά και των οικογενειών τους.

Πιο συγκεκριμένα αναφέρθηκε ότι το νομοσχέδιο προβλέπει ότι ο άνθρωπος που χρήζει ψυχιατρικής φροντίδας θα καλείται, εκβιαζόμενος, να υπογράψει ότι δέχεται να του χορηγείται αναγκαστική φαρμακευτική αγωγή στο τόπο κατοικίας του , διαφορετικά η άρνηση του θα συνεπάγεται και τον ακούσιο εγκλεισμό του στο ψυχιατρείο. Αυτή η διάταξη καταστρατηγεί κάθε ανθρώπινο δικαίωμα αφού καμιά, δήθεν «συναινετική», συμφωνία δεν μπορεί να γίνεται κάτω από την πίεση απειλών και εκβιασμών για κανένα άνθρωπο.

Επίσης τονίστηκε ότι με αυτή τη διάταξη επιχειρείται να κουκουλωθεί η απόλυτη έλλειψη, πραγματικά κοινοτικά βασισμένων υπηρεσιών ψυχικής υγείας , "βαφτίζοντας" την μονοδιάστατη βιολογίστικη προσέγγιση του ψυχοφαρμάκου, και μάλιστα με εντολή του εισαγγελέα, ως "Θεραπεία στην Κοινότητα", ρίχνοντας όλο το βάρος αυτής της έλλειψης στην οικογένεια, που από χώρος σχέσεων θα μετατρέπεται σε χώρο επιτηρητών και επιτηρούμενων.

Αναφέρθηκε ότι το εν λόγω μέτρο όπου εφαρμόστηκε δεν μείωσε τις ακούσιες νοσηλείες και ότι άνθρωποι που αρχικά ήταν θερμοί υποστηρικτές του (όπως π.χ. στην Αγγλία) με βάση την εμπειρία που δημιουργήθηκε αναθεώρησαν την άποψη τους. Αντί λοιπόν να παρθούν αποφάσεις με βάση τα καλά παραδείγματα στο χώρο της ψυχικής υγείας ( που υπάρχουν τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό) θεσμοθετείται ένα διοικητικό μέτρο που προβλέπουμε ότι το μόνο που θα εξυπηρετεί θα είναι τα γνωστά
συμφέροντα στο χώρο της ψυχιατρικής και των φαρμακευτικών εταιρειών καθώς και των ψυχιάτρων που ταυτίζουν τον όρο θεραπεία με την υποχρεωτική λήψη φαρμακευτικής αγωγής σε συνδυασμό με εγκατάλειψη. Η παραπάνω θέση δεν σημαίνει ότι υποστηρίζουμε ότι το φάρμακο δεν μπορεί να χρειάζεται σε κάποιες περιπτώσεις, αλλά μόνο ως στήριξη ανάμεσα σε δεκάδες άλλους παράγοντες (ουσιαστική ψυχοκοινωνική στήριξη που να στηρίζεται στην ελευθερία και όχι την υποταγή της προσωπικότητας, εργασία με βάση τις δυνατότητες και τις ανάγκες του, στέγαση κ.λ.π), που είναι απαραίτητοι ώστε ένας άνθρωπος να μπορεί να ζήσει με αξιοπρέπεια. 

Ένα άλλο σημείο που θίχτηκε στη συνάντηση ως επιφανειακή και εν τέλη αντιθεραπευτική πρακτική , είναι η πρόβλεψη για ασθενοφόρα με "ειδικό" εξοπλισμό ώστε το ρόλο της αστυνομίας να έχει το νοσηλευτικό προσωπικό αναλαμβάνοντας αυτό να δέσει αυτή την φορά όχι με χειροπέδες αλλά με ιμάντες, και όπου την «μπλε στολή» θα αντικαταστήσει η “άσπρη μπλούζα”.

Ο κος Παπαδόπουλος παραδέχτηκε ότι η ψυχιατρική κοινότητα είναι εγκλωβισμένη σε ένα ιατροκεντρικό τρόπο αντίληψης, και ότι τα επιχειρήματα κατά των συγκεκριμένων νομοθετικών μέτρων είναι σωστά. Επίσης ότι "δεν μπορούν να υποχρεώσουν τους ψυχιάτρους να δουλέψουν αλλιώς" (αλλά «μπορούν να το κάνουν με τους ασθενείς;», αναρωτιόμαστε εμείς) και ότι την «τομεοποίηση και μια εναλλακτική κοινοτική κουλτούρα δεν την θέλει η ψυχιατρική κοινότητα» ! Τέλος μας είπε ότι "τα σύννεφα κατά του μέτρου για την ακούσια θεραπεία στην Κοινότητα πληθαίνουν " και ότι ο ίδιος έχει πεισθεί. 

Δεν τρέφουμε όμως αυταπάτες. Αφού αυτή η κυβέρνηση είναι εξαιρετικά εξοικειωμένη με το να ψηφίζει μέτρα με τα οποία (τουλάχιστον στα λόγια) «διαφωνεί»…

Στην Πρωτοβουλία για ένα πολύμορφο κίνημα στην Ψυχική Υγεία γνωρίζουμε πολύ καλά ότι για να ανατραπούν οι κατεστημένες νοοτροπίες χρειάζεται διαρκής αγώνας με την συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων.
 
Και θα είμαστε όλοι-ες παρόντες και παρούσες σε αυτόν τον Αγώνα.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ 

ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

Ενημέρωση από την ''θεατρική'' παρέμβαση του Σαββάτου 18/5 στην πλατεία Συντάγματος

Το Σάββατο 18/05/2019 βρεθήκαμε από νωρίς το πρωί στην Πλατεία Συντάγματος και πραγματοποιήσαμε παρέμβαση δρόμου με αυθόρμητο τίτλο «Ασύμμετρη απειλή». Ήμασταν άτομα που αμφισβητούμε και εξοργιζόμαστε με την ψυχιατρική πρακτική, είτε έχοντας προσωπική εμπειρία από αυτήν, είτε όχι, όλοι αμφισβητώντας την ίδια μας την «κανονικότητα» και εναλλάσσοντας και «on stage» τους ρόλους των περισσότερο ή λιγότερο «ασθενών», «υγιών», «ειδικών» , «λογικών».

Στόχος της παρέμβασης  ήταν να ενημερώσουμε τον κόσμο  για το νέο νομοσχέδιο για την «Υποχρεωτική θεραπεία στην Κοινότητα» και να καλέσουμε ως «Πρωτοβουλία για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία» όλες και όλους σε στήριξη της διαδήλωσης που θα γίνει την Τρίτη 21/05/2019 στις 12.00 έξω από το Υπουργείο Υγείας .Ένας ακόμη στόχος ήταν να διερευνήσουμε από κοινού και ανοιχτά τους πολλούς και διαφορετικούς (θεατρικούς) τρόπους να αντισταθούμε σε όλα τα παράλογα και αντιανθρώπινα της ψυχιατρικής κουλτούρας και πράξης…

Έτσι λοιπόν, διαταράξαμε τους ρυθμούς της  και μέσα από διαφορετικές θεατρικές δράσεις (παγωμένες εικόνες, θεατρικό παιχνίδι, αναπαραστάσεις καταπιέσεων –ψυχιατρικών πρακτικών) και μοίρασμα κειμένων ενημερώσαμε τον κόσμο για το νέο νομοσχέδιο για την «υποχρεωτική θεραπεία στην κοινότητα». Συγκεκριμένα, η πλατεία γέμισε με «τρελούς» που περιφέρονταν με τους ζουρλομανδύες τους ανάμεσα στο πλήθος, με μια «τρελή» που έπαιζε στο συντριβάνι  και ενοχλούσε τους/τις  περαστικούς/ες μέχρι να έρθουν  οι «ειδικοί» να την πιάσουν και να της κάνουν την  ένεση της, με «τρελές» που ανέβαιναν στα δέντρα της πλατείας...

Ο λόγος που επιλέξαμε να μην χρησιμοποιήσουμε μόνο κείμενα και πανό αλλά και τα σώματα και τις φωνές μας δεν ήταν μόνο για να τραβήξουμε την προσοχή των περαστικών αλλά επειδή ακριβώς μιλάμε για βιώματα και ιστορίες που δεν μπορούν να μεταφερθούν απλά με τα λόγια. Μιλάμε για προβλήματα που πρόκειται να γιγαντωθούν αν δεν εναντιωθούμε συνολικά στο υπάρχον ψυχιατρικό σύστημα και ειδικά στην ψήφιση τέτοιων νομοσχεδίων που καταργούν τα δικαιώματα και το λόγο των ψυχικά πασχόντων.

Ήμασταν σε συνεχή διάλογο και αλληλεπίδραση με τις/τους ανυποψίαστες/ους περαστικές/ούς. Αυτό που καταλάβαμε από τις αντιδράσεις τους είναι ότι υπάρχουν πολλά ακόμα να κάνουμε για να επικοινωνήσουμε ζητήματα για το χώρο της ψυχικής υγείας  και πολλά για τα οποία μπορούμε να μιλήσουμε όπως το τι είναι πραγματικά θεραπευτικό..και κάτι άλλο : ότι ''Από μικρό και από τρελό μαθαίνεις την αλήθεια'' αφού οι μικροί μας φίλοι επέλεξαν ένα αισιόδοξο τέλος για το δρώμενό μας : την απελευθέρωση απ τα δεσμά μας ! Ήμασταν εκεί και θα είμαστε και αλλού…


…για ΝΑ ΑΝΤΙΣΤΑΘΟΥΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ
…για ΝΑ ΑΝΤΙΣΤΑΘΟΥΜΕ ΘΕΑΤΡΙΚΑ

…για να κάνουμε την τάξη του κράτους να κινδυνέψει ξανά
                                                              από το χάος της καρδιάς….



*Ποι@ είμαστε:
είμαστε αυτ@ με τα πολλά ψεγάδια
που δεν κοιμόμαστε καλά τα βράδια
κι όλο σκεφτόμαστε δράσεις του δρόμου
για να αντέξει η  ψυχή στον κόσμο αυτόν του τρόμου

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ