Διήμερο Εκδηλώσεων για την Ψυχική Υγεία: 31 Μαΐου-1 Ιουνίου 2025

 

 

 

Σάββατο 31 Μαΐου 2025, 19:00

Από τις κριτικές στην ψυχολογία στις κριτικές ψυχολογίες

στο χώρο της Πρωτοβουλίας για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία,

Αιθαλίδου 11 (κοντά στο μετρό του Αγίου Ιωάννη)

Η συζήτηση για την ψυχιατρική βία και την αντι-ψυχιατρική, μία από τις βασικές συνιστώσες της κινηματικής μας ιστορίας είναι ακόμα ανοιχτή. Την κρατάμε ανοιχτή πλάι στις αντικαπιταλιστικές μας συζητήσεις από ταξική, έμφυλη ή αντιιμπεριαλιστική σκοπιά. Την κρατάμε ανοιχτή με λόγο και δράση για να υπερασπιστούμε και να επανοικειοποιηθούμε την «τρέλα» μας, για να αντισταθούμε και να απελευθερωθούμε από τα κελιά της ψυχολογικοποίησης ή και της ψυχιατρικοποίησης της ανυπακοής μας.

Πιάνοντας το νήμα από εκεί καλούμε στην εκδήλωση-συζήτηση "Από τις κριτικές στην ψυχολογία στις κριτικές ψυχολογίες" με κεντρικό ερώτημα ποιες (θα μπορούσαν να) είναι οι κριτικές στην ψυχολογία και οι κριτικές ψυχολογίες από τις διαφορετικές κοινωνικές θέσεις/ σκοπιές (έμφυλες, ταξικές, εργατικές, πολιτικές, εργασιακές / επαγγελματικές, κ.α.) από τις οποίες συμμετέχουμε στον κόσμο ως υποκείμενα; Ένα ερώτημα που περισσότερο από ποτέ φαίνεται να αφορά την καθημερινή μας επιβίωση στην σύγχρονη καπιταλιστική αναδιάρθρωση όπου η ψυχολογικοποίηση, η ψυχοθεραπεία, η αυτοβελτίωση, η αυτοπραγμάτωση αλλά και οι σύγχρονες ψυχολογικές πρακτικές εργασιακού μάνατζμεντ και διαχείρισης κοινωνικών κρίσεων επιβάλλονται άμεσα ή έμμεσα και προσδιορίζουν όλο και περισσότερο τον νου, το συναίσθημα και την δράση μας.

Ζητούμενο για εμάς σε αυτή την συζήτηση δεν είναι τόσο να προτείνουμε εναλλακτικές ψυχολογικές προσεγγίσεις (που πιθανότατα να έρχονται και «από τα πάνω»), παρά η σύγχρονη αναγκαιότητα να κατανοήσουμε τις καθημερινές αντιφάσεις, τις δυνατότητες και τους περιορισμούς μας. Ζητούμενο για εμάς είναι η έναρξη μιας (πολιτικής) ζύμωσης για να αρθρώσουμε και συγκροτήσουμε δικό μας ανταγωνιστικό λόγο και δική μας δράση «από τα κάτω», απέναντι στο κυρίαρχο ψυχολογικό και ψυχιατρικό παράδειγμα.

Για όλα αυτά, η εκδήλωση "Από τις κριτικές στην ψυχολογία στις κριτικές ψυχολογίες” εστιάζει στο το ίδιο το άνοιγμα μιας κατά το δυνατόν συμμετοχικής συζήτησης, με τα λόγια που το καθένα από εμάς θέλει να τοποθετηθεί (από την δική του κοινωνική, εργασιακή, κλπ. θέση), και όχι σε (μακροσκελείς) εισηγήσεις.

Κυριακή 1 Ιουνίου 2025, 19:00

Ενάντια στην ψυχιατρική της καταστολής και του ελέγχου: συζητώντας για συλλογικές αντιστάσεις απέναντι στους θεσμούς της βίας εντός και εκτός των ψυχιατρείων

Στον κατειλημμένο κοινωνικό χώρο Ζιζάνια,

Φυλής και Φερρών

Η επιτυχία που είχε το διήμερο της Νομικής, στο ΑΚΝ,  στις 24 και 25 Ιανουαρίου μας έδωσε το έναυσμα να αναζητήσουμε μια συνέχεια. Μια φράση που ακούστηκε προς το τέλος της συνάντησης αποτέλεσε την αφορμή για περαιτέρω συζήτηση στη συνέλευση: "Μήπως θα ήταν καλό να υπάρξει μία αραιή μεν, τακτική δε, συνάντηση για όλους/ες/α εμάς που μόλις βγήκαμε από το ψυχιατρείο;" Η συνέλευσή μας είπε ότι ναι αξίζει να το δοκιμάσουμε και έτσι αποφασίσαμε να ξανασυναντηθούμε.

Αναλογιστήκαμε την πολυπλοκότητα που έχουν τα ζητήματα ψυχικής υγείας, την αμφιθυμία που κουβαλάνε και τις πολώσεις που δημιουργούνται. Σκεφτήκαμε πως είναι σημαντικό να φτιάξουμε ένα χώρο ασφάλειας, για άλλη μια φορά για να μιλήσουμε για όλα αυτά που δυσκολευόμαστε.

Αυτό μας έφερε και στο δεύτερο ζήτημα πως, πολλές φορές, κάποια από εμάς δυσκολευόμαστε να ανοιχτούμε ακόμα και μέσα στους χώρους που θεωρούμε "δικούς μας", με συντροφικά πρόσωπα στο ανταγωνιστικό κίνημα. Πλευρές της εμπειρίας μας μένουν κρυμμένες και ισοπεδώνονται είτε μέσα από μια άρνηση καθολική κάθε ψυ- πρακτικής καθώς για "όλα φταίει ο καπιταλισμός" είτε μέσα από το φόβο και την προκατάληψη, που μας παραπέμπει στον ειδικό.

Κι αυτό μας πήγε και σε εκείνες τις αφηγήσεις χειραφέτησης που ζήσαμε, σε εκείνες τις συναντήσεις μέσα στο ανταγωνιστικό κίνημα που φώτισαν το δρόμο μας, που μας συντρόφεψαν στην ψυχική δυσφορία που κάνουν πράξη το "κανένα μόνο του". Μας θύμισαν συνελεύσεις, βραχείας διάρκειας που δημιουργήθηκαν για να στηρίξουν ανθρώπους σε κρίση.

Και μέσα σε όλο αυτό ερχόντουσαν ιστορίες επαγγελματιών και συγγενών και φίλων, όπως αυτές που ήρθαν και στο διήμερο, ιστορίες που έφεραν τον πόνο από την πλευρά αυτών που προσπαθούν να στέκονται κοντά ή/που λόγο ακριβώς αυτού του πόνου δεν μπορούν να σταθούν κοντά δημιουργώντας ακόμα περισσότερο πόνο.

Σας καλούμε λοιπόν σε μία ακόμα συνάντηση για να συζητήσουμε για τη σημερινή κατάσταση, για τις ψυχιατρικές νοσηλείες, τους "θεσμούς της βίας", αλλά και τη βία της σιωπής και της απόρριψης. Θα γίνουν σύντομες εισηγήσεις, ώστε να ακολουθήσει μια όσο το δυνατόν, διεξοδική συζήτηση.

Διημερίδα 3-4 Μαρτίου 2023 , “Μαθαίνοντας-Ξεμαθαίνοντας: Διάλογοι πάνω στη τρέλα” Διοργάνωση: Πρωτοβουλία 'Ψ' & Δίκτυο Ακούγοντας Φωνές

 

 

Έχοντας περάσει 13 χρόνια από τη δημιουργία της πρώτης ομάδας αυτοβοήθειας το Μάρτιο του 2010 και 8 χρόνια από την πρώτη συνέλευση της Πρωτοβουλίας Ψ-, οι δύο συλλογικότητες συστεγάζονται σε μια προσπάθεια να στεγάσουν τα όνειρά τους και να έρθουν πιο κοντά. Κρατώντας η καθεμιά τα ιδιαίτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά της, την κουλτούρα και τις αρχές της αναζητήσαμε σημεία επικοινωνίας και ήρθαμε πιο κοντά ανοίγοντας συχνά διάλογο και συνδιοργανώνοντας κάποιες εκδηλώσεις. Από αυτή τη συγκατοίκηση προέκυψε και η ανάγκη για μια νέα διημερίδα.

Μέσα από τις συζητήσεις μας νιώσαμε έμπρακτα την αξία όρων όπως “ειδικός από
εμπειρία”, “συνεργατικές κοινότητες μάθησης”, “αλληλεγγύη”, “ανάπτυξη του δυναμικού αυτοβοήθειας’, “αναγνώριση της προσωπικής ευθύνης της ασθένειας και της υγείας”. Κι έτσι όλα αυτά τα χρόνια μεγαλώσαμε γιατί ήρθαμε κοντά ο ένας στην άλλη. Αναγνωρίσαμε πως η μάθηση δεν αποτελεί μια στείρα “ανάγνωση” ενός κόσμου που βρίσκεται κάπου έξω και περιμένει να τον γνωρίσουμε, αλλά “μια αέναη γέννηση ενός κόσμου μέσω της διεργασίας της ζωής”. Τελικά “μάθηση και ανάπτυξη απλώς οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος”.

Το μεγάλωμα μοιάζει να περνάει μέσα από μια συλλογική αναζήτηση μιας άλλης αντίληψης και γνώσης, όπου νέα νοήματα αναδύονται από τη μεταξύ μας αλληλεπίδραση. Για αυτό και χρειάζεται και στα θέματα ψυχικής υγείας να γίνουμε ο “αδαής δάσκαλος”, που έλεγε ο Ζοζέφ Ζακοτό, να παραμερίσουμε την “ειδημοσύνη” μας, να συνειδητοποιήσουμε την άγνοιά μας, ξεπερνώντας την υπεροψία και τη βεβαιότητά μας σχετικά με αυτά που γνωρίζουμε, για χάρη της νέας γνώσης που μας περιμένει και η οποία δεν κρύβεται μόνο σε βιβλία.

 
Χρειάζεται να δούμε πως οι άνθρωποι είναι ειδικοί για τις ζωές τους καθώς αυτοί είναι φορείς της αλήθειας του βιώματός τους και έχουν το αναφαίρετο δικαίωμα να ζητήσουν και να λάβουν την υποστήριξη που χρειάζονται. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο έγνοια μας είναι να είμαστε ανοιχτοί/ες στις διαφορετικές εμπειρίες των ανθρώπων, να υποστηρίζουμε τις ανάγκες τους και να διατηρούμε ασφαλές και σταθερό το πλαίσιο της σχέσης με μετριοφροσύνη. Χρειάζεται μέσα από μια, καλώς εννοούμενη, ταπεινότητα να αλληλεπιδράσουμε και να ανταλλάξουμε εμπειρίες για την ανάπτυξη μιας κριτικής συνειδητοποίησης, έτσι ώστε ο ψυχικός μας πόνος και η δυσφορία μας να γίνονται αντιληπτές και κατανοητές μέσα από μια πληθώρα φακών και όχι μονοδιάστατα ως μια (ψυχ)ιατρική κατάσταση”, μια “νόσος του εγκεφάλου”, μια “διαταραχή που οφείλεται σε χημική ανισορροπία”,μια “προσωπική αδυναμία” κοκ.

 

Και όλα αυτά μοιάζει να χρειάζεται να πάνε και πιο πέρα. Είναι σημαντικό η κριτική σκέψη να παει πέρα από την κριτική της ψυχιατρικής, που είναι βέβαια πιο εύκολο να στοχευτεί σαν το κυρίαρχο σύστημα. Είναι σημαντικό να προχωρήσουμε πιο πέρα και να ασκήσουμε κριτική σε όλες τις γνώσεις και απόψεις που διεκδικούν νέες αυθεντίες. Αυτό περιλαμβάνει και τις γνώσεις/απόψεις των κινημάτων και επιζώντων ψυχιατρικής/ ληπτριών υπηρεσιών, βασικά όλοι μας πρέπει να κάνουμε την αυτοκριτική μας!

 

Προσκεκλημένοι ομιλητές θα μας βοηθήσουν να κρατήσουμε αυτήν τη συζήτηση ανοιχτή.

 Σας καλούμε να συμμετάσχετε, να καταθέσετε ιδέες και προτάσεις, να γνωριστούμε από κοντά. Στο χώρο ευπρόσδεκτες είναι και αναλογικές μορφές έκφρασης μέσω ζωγραφικής, ποίησης, θεάτρου και ότι άλλο έχει να προσφέρει ο καθένας και η καθεμία. Για να καταθέσετε μια πρόταση για ομιλία, εργαστήριο και οτι άλλο στείλτε μας ένα mail στο athinahvsynantisi@gmail.com 

 

Ο χώρος θα ανακοινωθεί σύντομα

Είσοδος ελεύθερη
με προαιρετική οικονομική ενίσχυση

Δίκτυο Ακούγοντας Φωνές Αθήνας
Πρωτοβουλία για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία

 

 

 

 

Λίγα λόγια για τις ομιλήτριες και τον ομιλητή (το αρχείο θα ανανεώνεται στην πορεία καθώς θα προστίθενται και άλλοι ομιλητές/ριες):

Η Ντίνα (Κωνσταντίνα) Πουρσανίδου είναι μέλος της συντακτικής ομάδας του Asylum για περισσότερο από μια δεκαετία. Άρχισε να χρησιμοποιεί υπηρεσίες ψυχικής υγείας το 1991, όταν είχε την πρώτη της σοβαρή κρίση. Ως αποτέλεσμα αυτής της κρίσης, έκανε ένα διδακτορικό στο οποίο εξέτασε την κατάθλιψη των εφήβων ως κοινωνικο-πολιτισμικό φαινόμενο στην Αγγλία και στην Ελλάδα (χώρα καταγωγής της). Κατόπιν, μετά τη δεύτερη κρίση της που διήρκεσε μερικά χρόνια και περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, ακούσια νοσηλεία σε ψυχιατρικό νοσοκομείο στο Μάντσεστερ, εργάστηκε ως ερευνήτρια (καθώς έχει, όπως προαναφέρθηκε, προσωπική εμπειρία απ’ τη χρήση ψυχιατρικών υπηρεσιών) σε πολλά αγγλικά πανεπιστήμια. Αυτή τη στιγμή, εργάζεται στο Πανεπιστήμιο του Central Lancashire σ’ ένα έργο στον τομέα της εγκληματολογικής ψυχικής υγείας. Τέλος, είναι ένας απ’ τους ανθρώπους που διευθύνουν το Survivor Researcher Network (CIC), με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η Λυδία Σαπουνά είναι καθηγήτρια Κοινωνικής Εργασίας στο School of Applied
Social Studies, University College Cork, Ιρλανδία. Μέσα από τη δουλειά της προσπαθεί να προωθήσει μια κριτική σκέψη και πράξη στο χώρο της ψυχικής υγείας.

 

Ο Harry Gijbels είναι νοσηλευτής ψυχικής υγείας και ακαδημαϊκός με πάνω από 40 χρόνια εμπειρίας στην ψυχική υγεία και την εκπαίδευση. Συνεχίζει να ασχολείται ενεργά με το Hearing Voices Network Ireland.

Η Λυδία μαζί με τον Harry Gijbels, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην ίδρυση του δικτύου Critical Voices Network Ireland και είναι συνδιοργανωτές του ετήσιου συνεδρίου Critical Perspectives in Mental Health στο University College Cork, δημιουργώντας έτσι ένα συλλογικό χώρο ακτιβισμού και αναζήτησης άλλων τρόπων κατανόησης και διαχείρισης της ψυχιατρικής εμπειρίας.

Η Jacqui Dillon, ακτιβίστρια, συγγραφέας και ομιλήτρια έχει δώσει εκατοντάδες διαλέξεις και έχει δεκάδες δημοσιεύσεις παγκοσμίως για το τραύμα, την κακοποίηση, την ψύχωση, την αποσύνδεση και τη θεραπεία. Διετέλεσε πρόεδρος του Δικτύου Hearing Voices στην Αγγλία και είναι Επίτιμη Λέκτορας Κλινικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ανατολικού Λονδίνου, Επισκέπτρια Ερευνήτρια στο Κέντρο Κοινοτικής Ψυχικής Υγείας στο Πανεπιστήμιο του Birmingham. Έχει επιμεληθεί βιβλία, έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα και εργασίες, είναι στη συντακτική επιτροπή του περιοδικού Psychosis: Psychological, Social and Integrative Approaches και έχει ιδρύσει τη Beck Road Alliance (BRA) για την υποστήριξη παιδιών επιζώντων σεξουαλικής κακοποίησης.

 

Η επόμενη "εκπαιδευτική συνάντηση" της “Πρωτοβουλίας ‘Ψ’ ”, 15/11/2019, στις 19.00 μ.μ., στην “Παναρκαδική”

Καλούμε όλες και όλους στην επόμενη "εκπαιδευτική

συνάντηση" της "Πρωτοβουλίας για ένα Πολύμορφο 

Κίνημα στην Ψυχική Υγεία", την Παρασκευή, 15 

Νοεμβρίου 2019, ώρα 19.00, που θα έχει ως θέμα:

  

"Μια συζήτηση, 'εφ΄ όλης της ύλης', με 

τον Κώστα Μπαϊρακτάρη".

Ο Κ. Μπαϊρακτάρης είναι τ. αναπληρωτής 

καθηγητής Ψυχολογίας στο ΑΠΘ, με πλούσια 

και εμβληματική δράση σε πρακτικές και εμπειρίες 

αμφισβήτησης και αποδόμησης του κυρίαρχου 

ψυχιατρικού (και ψυχολογικού) παραδείγματος, στο 

ΨΝΘ, στη Λέρο, στο ίδιο το Πανεπιστήμιο.

Η συνάντηση θα γίνει στην αίθουσα της  

"Παναρκαδικής", οδός Τζωρτζ 9, 1ος 

όροφος (κοντά στην πλ. Κάνιγγος).

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ 

ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

 

Επόμενη εκπαιδευτική συνάντηση της “Πρωτοβουλίας ‘Ψ’ ”, 1/11/2019, στις 18.30 μ.μ., στην “Παναρκαδική”

Η επόμενη εκπαιδευτική συνάντηση της “Πρωτοβουλίας ‘Ψ’ ”, θα γίνει την 1η Νοεμβρίου 2019, στις 18.30 μ.μ., στην αίθουσα της “Παναρκαδικής”, οδός Τζωρτζ 9, 1ος όροφος (κοντά την πλ. Κάνιγγος).

Με αφορμή το graphic novel των Θανάση Πέτρου και Δημήτρη Βανέλλη για το Γιαννούλη Χαλεπά (εκδόσεις “Πατάκης”), θα συζητηθούν ζητήματα που αφορούν στη σχέση της δημιουργικότητας με τις ψυχικές διαταραχές, διαχρονικά.

Μέσα απ’ την ιστορία της ψυχιατρικής και της ψυχολογίας θα διερευνηθεί ο ρόλος των ειδικών καθώς και της κοινωνίας, απέναντι στα πάσχοντα άτομα που καταφεύγουν στην τέχνη αναζητώντας τρόπους έκφρασης των αδιεξόδων τους ή και αυτοΐασης.

Θα εξεταστούν επίσης οι ταξικές ανισότητες και η φτώχεια, ως καθοριστικοί παράγοντες εμφάνισης των διαταραχών.

Στη συζήτηση θα λάβουν μέρος εκτός απ’ τους προαναφερόμενους συγγραφείς, η εικαστικός Θεοδώρα Κοκκίνου καθώς και μέλη του “Δικτύου Ακούγοντας Φωνές” και της “Πρωτοβουλίας ‘Ψ’”. 

      

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ 

ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

 

ΚΕΙΜΕΝΟ ΦΟΙΤΗΤΡΙΩΝ/ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ, ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ 'Ψ': ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΑ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΑ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΘΗΛΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΑ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΑ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΘΗΛΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ

Είμαστε εμείς που νευριάζαμε με τους καθηγητές μας που μας δίδαξαν πώς να μετράμε το άγχος και τη θλίψη, είμαστε εμείς που περιμέναμε να μάθουμε πώς να ακούμε τον άλλον και όχι πώς να νιώθουμε ανώτεροί του, είμαστε εμείς που ψάχναμε στα εγχειρίδια πολιτικούς και κοινωνικούς λόγους των δυσκολιών των ανθρώπων, είμαστε εμείς που δεν είμαστε όσο «υγιείς» μας θέλει το τμήμα μας. Τελικά καταλάβαμε πως πολύ καλά κάναμε και θυμώναμε γιατί δεν πρόκειται για κάτι αμερόληπτo αλλά για μία στρατευμένη ιδεολογία που μας διδάσκεται. Γράψαμε ένα κείμενο ενάντια στο λόγο της επιστήμης της ψυχολογίας και της ψυχιατρικής που τόσο μέσα όσο και έξω από το τμήμα μας θεωρείται δεδομένος και αδιαμφισβήτητος, για να μοιραστούμε σκέψεις και γνώσεις που παραγκωνίζονται στον ακαδημαϊκό χώρο.

Παίρνοντας το από την αρχή, η εδραίωση του κάθε επιστημονικού λόγου ως δόγμα είναι από τα βασικά γνωρίσματα των επιστημών που γεννήθηκαν τον 18ο/19ο αιώνα. Η άνθηση της ψυχιατρικής προκύπτει σε ένα πλαίσιο ανάδυσης νέων επιστημονικών θεωριών που διαχωρίζουν το νου από το σώμα, εδραιώνουν τον ορθό λόγο και θεσπίζουν τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ κανονικού και μη κανονικού. Σ’ αυτό το πλαίσιο θεσμοθετούνται τα άσυλα, τα ιδρύματα εγκλεισμού και απομάκρυνσης από το κοινωνικό σώμα. Πρόκειται λοιπόν για ένα είδος ασυλικών φυλακών. Η ψυχολογία, θέλοντας να εδραιώσει τον εαυτό της ως επιστήμη, μοιάζει να είναι θεμελιωμένη στην προσπάθεια καθιέρωσης της «ψυχικής υγείας» ως έννοιας αντίθετης στην «ψυχική αρρώστια», της «λογικής» αντίθετης στην «τρέλα». Αν ανατρέξουμε στους αιώνες διαμόρφωσης αυτών των δίπολων, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την άμεση σύνδεσή τους με την άνοδο του καπιταλισμού, με την ανάγκη για παραγωγικό εργατικό δυναμικό και με το σωφρονισμό ή την παραγκώνιση των μη παραγωγικών. Αυτή είναι η αφετηρία των δύο αυτών επιστημών που μέχρι και σήμερα αποσκοπούν όχι στη θεραπεία αλλά στην αποκατάσταση και τη διατήρηση της κοινωνικής τάξης.

Πρακτικές που ίσως για κάποιους φαντάζουν απαρχαιωμένες και ξεπερασμένες, αποτελούν ακόμα πυλώνες των σημερινών «θεραπευτικών» πλαισίων. Συγκεκριμένα, η χημική καταστολή, μέσω τεράστιας δοσολογίας ψυχοφαρμάκων – που σε πολλές περιπτώσεις ο ίδιος ο λήπτης/η ίδια η λήπτρια καλείται να μην έχει καν γνώση αυτών, είναι μονόδρομος και έχει αναχθεί σε βασική και αναμφισβήτητη «θεραπευτική» πρακτική. Δεσίματα, υπό τον ψυχρό και αποπροσανατολιστικό όρο του «προστατευτικού κλινοστατισμού,  ηλεκτροσπασμοθεραπείες (ECT), στοιβάγματα σε διαδρόμους ή μικρά άσπρα δωμάτια, και τιμωρητικές απομονώσεις σε κλειστούς, σκοτεινούς χώρους είναι μερικά από τα βασικά γνωρίσματα της σημερινής πρακτικής. Εμείς αναρωτιόμαστε: Οι πρακτικές αυτές αποτελούν εν τέλει τρόπους θεραπείας ή μήπως αντανακλούν περισσότερο τιμωρητικούς χειρισμούς και προσπάθειες αποκλεισμού των μη λειτουργικών, των όσων «δεν χωράνε» στα καλούπια που διαπλάθει η κυρίαρχη τάξη;

Πρέπει να καταλάβουμε πως ακόμα και αν δεν βρεθούμε να εργαζόμαστε σε ένα ψυχιατρείο, οι πρακτικές αυτές που διαπνέουν όλη την κουλτούρα του συστήματος ψυχικής υγείας, εντός του οποίου και εμείς κάποτε θα κληθούμε να δουλέψουμε, μας αφορούν άμεσα. Μας αφορούν γιατί αποτελούν τραυματικά βιώματα των ατόμων που -ίσως- προσπαθήσουμε από κάποια θέση να βοηθήσουμε. Μας αφορούν γιατί είναι πάγια πρακτική του συστήματος ψυχικής υγείας, από το οποίο, όποια εργασιακή θέση και αν πάρουμε, δεν θα μπορέσουμε να λειτουργήσουμε εκτός των θεσμών του. Μας αφορούν γιατί , ό,τι θέση και αν πάρουμε, αν παραμείνουμε από την πλευρά των ανώτερων «ειδικών» που ξέρουν και υποδεικνύουν την παρέκκλιση, συναινούμε στην συντήρηση της κουλτούρας που εν τέλει ασκεί βία, τραυματίζει, περιχαρακώνει ανθρώπινα βιώματα και άτομα.

Οι πρακτικές αυτές δεν προκύπτουν εν κενώ αλλά τις στηρίζει άμεσα η ακαδημαϊκή γνώση στην οποία εκπαιδευόμαστε. Μια γνώση που δομείται στον ορισμό του άλλου ως σύνολο συμπτωμάτων, ως παράδειγμα μιας διαγνωστικής κατηγορίας, ως μη «κανονικό» , ως αντικείμενο επιστημονικής μελέτης, ως κάποιο του οποίου ο πόνος και η μη λειτουργικότητα πρέπει να κατασταλεί. Δεν θα μπορούσαν άλλωστε να εφαρμόζονται χωρίς την επιστημονική τεκμηρίωση τους, που ανέκαθεν προσφέρουν οι επιστήμες της ψυχολογίας και της ψυχιατρικής, οι οποίες πλάι-πλάι διαγιγνώσκουν, ελέγχουν, καταστέλλουν. Δεν είναι καθόλου τυχαίο που στα αμφιθέατρά μας υπάρχει μια τάση να δίνεται έμφαση στις βιοχημικές διεργασίες του εγκεφάλου και στον τρόπο που επηρεάζουν και ρυθμίζουν τη συμπεριφορά, βιολογικοποιώντας έτσι τον ψυχικό πόνο και αγνοώντας τα κοινωνικά και πολιτικά αίτια της ψυχικής δυσφορίας. Η έμφαση στα βιολογικά αίτια και η ταυτόχρονη συνεχής αύξηση των ταξινομημένων διαταραχών στο DSM με βάση το οποίο κάποιος/κάποια κατηγοριοποιείται ως ''ψυχικά ασθενής'', είναι η τέλεια συνθήκη για να αυξήσουν οι ψυχίατροι τη χορήγηση φαρμάκων και κατ’ επέκταση να αυξηθούν τα κέρδη των φαρμακοβιομηχανιών.

Παράλληλα, εμείς ως «μελλοντικοί ψυχολόγοι» καλούμαστε να μην προσπαθήσουμε να μειώσουμε την απόσταση με ένα άτομο που δυσφορεί, αλλά να τη μεγενθύνουμε , όντας σε μια θέση ανώτερη, αυτής του/της «γνώστη ψυχολόγου» και εν τέλει εξουσιαστή στις αποφάσεις για τη ζωή του άλλου. Μαθαίνουμε να προσπαθούμε να διαβάσουμε τον άλλον με τρόπο που θα εξυπηρετήσει την απόδοση μιας διαγνωστικής ταυτότητας, καθιστώντας εμάς ως κανονικότερους, ακυρώνοντας έτσι την προσωπική την ιστορία του άλλου και κατ’ επέκταση τον ίδιο ως ανθρώπινη ολότητα. Από την αρχή των σπουδών μας εκτιθόμαστε σε μαθήματα που αναπαράγουν μια συγκεκριμένη αντιμετώπιση του ανθρώπου, μια αντιμετώπιση μονοδιάστατη ως βιολογικό ον, παραμελώντας τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες εντός των οποίων ζούμε. Παρατηρούμε πως αυτή η απόκρυψη των κοινωνικών αιτίων αμελεί τελικά σημαντικά ζητήματα όπως η ταξική ανισότητα , η ανεργία, η έλλειψη κοινωνικών δεσμών ως άμεσο απότοκο του σύγχρονου, ατομικιστικού τρόπου ζωής. Πρόκειται για μια ωμή βιολογικοποίηση του ψυχικού πόνου αποκρύπτοντας τις δυναμικές των κοινωνικών αιτίων και αποπροσανατολίζοντας μας , εν τέλει, από μια προσπάθεια κοινωνικής αλλαγής.

Κι εμείς, από την άλλη, μιας και επιλέξαμε να εισαχθούμε σε αυτή τη σχολή, πρέπει να παραμερίσουμε «άσχετα» κοινωνικά γεγονότα, θεσμικές αποφάσεις, νομοσχέδια, εργασιακές συνθήκες – ως λιγότερο συνδεδεμένα με την μελέτη της βαθύτερης αιτίας του πόνου που προσπαθούμε να εντοπίσουμε- ,και να αφοσιωθούμε στο «επιστημονικό μας έργο» και στον «ακαδημαϊκό μας ρόλο». Το πτυχίο ψυχολογίας είναι μόλις ένας μικρός σταθμός στο μακρύ μονοπάτι επίτευξης αυτής της ανώτερης θέσης κύρους και γνώσης. Πρέπει να χτίσουμε , ένα γεμάτο και ευπαρουσίαστο βιογραφικό πηγαίνοντας σε ακριβοπληρωμένα συνέδρια και να παρακολουθούμε  σεμινάρια για τη «Διαχείριση εργασιακού άγχους (burnout) ή/και θυμού» , για την «φαρμακευτική αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ», για την «Κατανόηση της Προσωπικότητας του ψυχασθενή εγκληματία» και για άλλα τέτοια «ιδεολογικά αποχρωματισμένα» θέματα, να απομονωθούμε σε περιόδους εξεταστικής για να πετύχουμε βαθμούς ικανούς να μας δώσουν ένα προβάδισμα σε αυτά, και φυσικά να γεμίσουμε εμπειρίες απλήρωτων εθελοντισμών προωθώντας μια δήθεν απολιτίκ εμπορευματική αλληλεγγύη. Και όλα αυτά για να δουλέψουμε σε ένα περιβάλλον εργασιακής επισφάλειας και εκμετάλλευσης.

 

Δυστυχώς, συνειδητοποιούμε πως όσο εμείς απομονωνόμαστε και μαζεύουμε βεβαιώσεις εθελοντισμών και παρακολούθησης συνεδρίων, οι ρόλοι και τα όρια της «αυριανής» μας πραγματικότητας πλάθονται. Πέρα όμως από μια από τα πάνω επιβολή ,αναγνωρίζουμε ότι είναι και δική μας επιλογή το αν θα υπηρετήσουμε αυτούς τους ρόλους, το αν θα επενδύσουμε στον ατομικό δρόμο της καριέρας ή αν θα αγωνιστούμε από κοινού για την πρακτική αμφισβήτηση των ρόλων, των βάναυσων συνθηκών, των ''πρέπει'' των ταξινομητικών κριτηρίων και των κατηγοριών. Η πραγματικότητα της ψυχιατρικής και ψυχολογικής πρακτικής μας αφορά.

Οι εργασιακές διεκδικήσεις μας αφορούν. Ο υποτιθέμενος απολιτίκ χαρακτήρας της ορθολογικοποιημένης επιστημονικής γνώσης μάς αφορά. Η σύνδεση φαρμακοβιομηχανίας, επιστημονικών συνεδρίων, Συλλόγων Ψυχολογίας, Μ.Κ.Ο. , χρηματοδοτημένων πανεπιστημιακών ερευνών μας αφορούν. Τα τραυματικά βιώματα και οι εμπειρίες αποσιώπησης ανθρώπων εντός δομών ψυχικής υγείας μας αφορούν.

 

Υλικό που θα θέλαμε να μοιραστούμε: Βιβλία : «Ιστορία της Τρέλας», «Βιομηχανία της Τρέλας», «Άσυλα», «Εναλλακτική Ψυχιατρική», «Λέρος», «Ψυχική Υγεία και Κοινωνική Παρέμβαση» , “Οι θεσμοί της βίας και άλλα κείμενα », «Ζώντας με φωνές», Ντοκιμαντέρ : «Ο λόγος των τρελών», «Ο άνθρωπος που ενόχλησε το σύμπαν» 

Φοιτήτ(ρι)ες και απόφοιτοι/ες Ψυχολογίας
Μέλη της «Πρωτοβουλίας για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία»
 

Άγχος προκαλούν τα ξυπνητήρια,
η εντατική εργασία προκειμένου να θρέψεις την οικογένεια σου και 

η εναρμόνιση με τις εντολές του αφεντικού.
Νεύρωση είναι η κατά γράμμα τήρηση του ημερήσιου προγράμματος,
Ψυχαναγκασμός η ταξινόμηση των ανθρώπινων σχέσεων σε κουτάκια
και Σχιζοφρένεια η οριοθέτηση των επιθυμιών μας.