Μια γερμανική ταινία βασισμένη πάνω σε πραγματικά γεγονότα, που μιλά για την μαζική εξόντωση ψυχικά πασχόντων και αναπήρων, παιδιών και ενηλίκων (εν προκειμένω, παιδιών), στη ναζιστική Γερμανία - πρώτο βήμα του Ολοκαυτώματος που ακολούθησε.
Μιλά για το πώς ένα μεγάλο μέρος της γερμανικής ψυχιατρικής συνεργάστηκε πρόθυμα με το χιτλερικό καθεστώς στην εξόντωση αυτών που η ίδια η ψυχιατρική κοινότητα είχε χαρακτηρίσει ως «ζωές ανάξιες να ζουν», ενσωματώνοντας την δολοφονία (ως δήθεν «ευθανασία») αυτών που επιλέγονταν και καταγράφονταν προς εξόντωση, ως μέρος της καθημερινής δουλειάς του προσωπικού μέσα στα ιδρύματα.
Για το πώς, δηλαδή, η κυρίαρχη γερμανική ψυχιατρική εκείνης της εποχής είδε στο ναζισμό την κοινωνικοπολιτική προέκταση της δικής της κουλτούρας και πρακτικής, ως μια ευκαιρία για την εφαρμογή (και επιβολή) στην κοινωνία ενός «επιστημονικού» προγράμματος (βασισμένου στην γενετική και την ευγονική), με τον ίδιο τρόπο που ο ναζισμός θεώρησε ότι βρήκε σ΄ αυτού του είδους την ψυχιατρική, την «επιστημονική» θεμελίωση των δικών του αντιλήψεων για το ρατσισμό της «καθαρότητας της φυλής και του αίματος».
Μια ψυχιατρική που είχε ήδη θεμελιωθεί στο έδαφος της κληρονομικότητας, του «ανίατου», της «κατωτερότητας» και του «εκφυλισμού» του ανθρώπινου είδους, που υποτίθεται ότι ενσαρκώνουν οι ψυχικά πάσχοντες και τα άτομα με αναπηρία.
Ζητήματα που δεν αφορούν απλώς μιαν αναδρομή στις βαρβαρότητες του παρελθόντος, αλλά επίσης, και πρωτίστως, προτρέπουν σε μια συζήτηση για το παρόν, για το πώς η σύγχρονη βιολογική ψυχιατρική, η νέα ευγονική των γονιδίων και ο μονόδρομος της αναζήτησης του «κρυμμένου μυστικού» στην χημεία του εγκεφάλου, αναπαράγουν και διαιωνίζουν μια ψυχιατρική που εξακολουθεί να μη βλέπει και διαρκώς να «χάνει τον άρρωστο πίσω από την αρρώστια».
Την ίδια στιγμή που οι πολιτικές αποδόμησης του κράτους πρόνοιας και της δημόσιας υγείας, η συρρίκνωση της αγοράς εργασίας κλπ, οδηγούν στην περαιτέρω απόρριψη των αναγκών των ψυχικά πασχόντων και αναπήρων, που αντιμετωπίζονται, όπως και τότε, σαν χωρίς καμιά αξία – ενώ και η «Στείρωση και Ευθανασία» των ψυχικά πασχόντων και αναπήρων επανέρχονται ως επίσημη πολιτική νεοναζιστικών μορφωμάτων όπως η Χρυσή Αυγή
Η ιστορία της ταινίας «Ομίχλη τον Αύγουστο» δεν αφορά μόνο τις θηριωδίες του ναζισμού. Μας καλεί να αντιπαρατεθουμε τις ιδεολογίες που ιεραρχούν την ανθρώπινη ζωή, που διαχωρίζουν τους ανθρώπους σε "άξιους" να ζουν και μη, σε "κανονικούς" και μη, που μετατρέπουν τη διαφορετικότητα, την αναπηρία και την ψυχική ασθένεια σε αιτίες αποκλεισμού, περιθωριοποίησης και βίας.
Διανύουμε ξανά μια περίοδο ανόδου της ακροδεξιάς και αναζωπύρωσης των φασιστικών και νεοναζιστικών μορφωμάτων στην Ελλάδα και διεθνώς. Η πρόσφατη δολοφονική επίθεση νεοναζιστών εναντίον αντιφασίστα στην Ελευσίνα μάς υπενθυμίζει ότι ο φασισμός δεν περιορίζεται στη διάδοση ρατσιστικών και μισαλλόδοξων αντιλήψεων, αλλά επιχειρεί να επιβάλει την παρουσία του και μέσα από τη βία, τον εκφοβισμό και την τρομοκράτηση όσων αντιστέκονται.
Την ίδια στιγμή, η υποχώρηση των κοινωνικών δικαιωμάτων, η συρρίκνωση των δημόσιων υπηρεσιών υγείας και ψυχικής υγείας, ο στιγματισμός των ψυχικά πασχόντων και των ανάπηρων ανθρώπων και οι διακρίσεις απέναντι σε όσους και όσες δεν χωρούν στα κυρίαρχα πρότυπα της κανονικότητας καθιστούν αναγκαία τη διαρκή υπεράσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ισότητας και της κοινωνικής αλληλεγγύης.
Η προβολή της ταινίας αποτελεί αφορμή όχι μόνο για να γνωρίσουμε μια λιγότερο γνωστή πλευρά της ναζιστικής εξόντωσης, αλλά και για να συζητήσουμε τη σχέση της ψυχιατρικής με την εξουσία, την ευθύνη της επιστήμης και των επαγγελματιών ψυχικής υγείας, καθώς και τη σημασία των συλλογικών αγώνων για τα δικαιώματα και τη χειραφέτηση.
ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου